Klik hier voor de webversie

Nummer 1 - oktober 2017

Ruwbouw protonentherapiecentrum bijna afgerond

Beste lezer,

Hierbij presenteren wij u de eerste nieuwsbrief van het Zuid-Oost Nederland Protonen Therapie Centrum (ZON-PTC).

 

We hebben even de tijd genomen om een aantal deelprojecten op te starten, om zodoende concreet de vorderingen te kunnen melden in deze en volgende nieuwsbrieven.

 

In deze eerste nieuwsbrief geven we u zicht op een aantal grote ontwikkelingen met betrekking tot de projecten 'medisch', 'fysisch' en 'bouw'. Uiteraard zijn meer projecten onderdeel van het totaalproject ZON-PTC. Deze zullen in een van de volgende nieuwsbrieven nader worden toegelicht.

 

We streven ernaar u 4 keer per jaar op de hoogte te houden van de laatste ontwikkelingen rondom ZON-PTC.

Wilt u meer weten over een van de onderwerpen uit deze nieuwsbrief? Kent u iemand die deze nieuwsbrief ook wil ontvangen? Heeft u nieuws of tips? Mail dan naar communicatie@maastro.nl.

 

Wij wensen u veel leesplezier!

 

Maria Jacobs (bestuurder MAASTRO clinic en ZON-PTC)

Ruud Verreussel (projectdirecteur ZON-PTC)

"Bepaald geen standaard bouwwerk, nee"

 

De bijzonder compacte bouwlocatie, de volledige integratie met het bestaande gebouw van MAASTRO clinic, de complete verwevenheid tussen de gebouwinstallatie en de Mevion protonenversneller én de extreem krappe tijdsplanning maken van de bouw van ZON-PTC een huzarenstukje. Derk Jalink, projectleider bouw van ZON-PTC, is er duidelijk trots op.

 

Jullie gaan toch inpandig bouwen! Blij mee?
"Jazeker! Toen Mevion met de extreem compacte versneller in beeld kwam, bleek inpandig bouwen toch mogelijk. Ideaal; we werken straks met z’n allen in één gebouw. Zo kunnen we optimaal gebruikmaken van de voorzieningen die er al zijn: de receptie, parkeren, schoonmaak enzovoort."

 

Hoe bijzonder is dit bouwproject?
"Een bestaande bunker werd gesloopt en op die plek bouwen we de nieuwe bunker voor de protonenversneller. Die past maar net tussen het gebouw van MAASTRO clinic en het Maastricht UMC+. Vanwege het unieke concept en de afwijkende lay-out van de versneller zijn de bouwvoorschriften voor de bunker door Mevion strak gedicteerd. Zo worden de bewegende ‘armen’ van de versneller op de millimeter precies en uitermate stevig verankerd in de muren, komt er een zwevende vloer waarvan de dimensionering volledig vaststaat en wordt het in het beton ingestorte frame compleet gecentreerd ten opzichte van de armen die uit de muur komen."

 

In welke fase zitten jullie?
"Nu, eind oktober 2017, zit fase één van de bouw er bijna op. Meteen in het nieuwe jaar start fase twee: dan start Mevion met de bouw van de versneller in vier leveringen. De tweede levering, begin februari, gaat de meest spectaculaire zijn. Dan komt namelijk de cyclotron, het hart van de protonenversneller. Die wordt met hoge kranen door het dak van de bunker gehesen. Daarvoor is, ook weer op de millimeter precies, een opening gelaten in het 3,5 meter dik betonnen dak. Mooi om te volgen op de webcam! Zodra het dak is gedicht, alle installaties functioneren en de versneller is geïnstalleerd, wordt begonnen met de afbouw. Dan geef ik het stokje door aan de klinisch fysici voor de commissioning (het inregelen en optimaal afstellen) van het apparaat."

 

Liggen jullie op schema?
"De oplevering van de bouw verloopt voorspoedig. Sneller dan gepland want we hebben immers haast. Eind 2018 willen we graag de eerste patiënt bestralen. Daarom zijn we continu aan het afstemmen en overleggen: de aannemer, de installateur, Mevion, de bouwdirectie… Hoe kan het slimmer, hoe kan het sneller, zijn er wellicht werkzaamheden die elkaar overlappen? Alles grijpt in elkaar."

 

Interieur
Projectleider interieur, Jacqueline van der Leek, vertelt u in een volgende nieuwsbrief over de visie achter het interieur van ZON-PTC, waar de patiënt de regie krijgt!

 

De bouw in beeld:
De voortgang van de bouwwerkzaamheden is live te volgen via onze webcam. Zie op dezelfde pagina ook een timelapse video, waarin in anderhalve minuut de vorderingen van de bouw tot nu toe goed zichtbaar zijn.

"Dit zijn de mooiste projecten voor ons klinisch fysici"

 

Maar uiteindelijk draait het natuurlijk allemaal om wat er straks ín het gebouw komt te staan en wat je daar allemaal mee kunt. Geert Bosmans, hoofd fysica protonen en verantwoordelijk voor de apparatuur, praat ons graag bij over 'het nieuwste van het nieuwste' en 'het beste van het beste'.

 

Protonenversneller: Mevion
Geert Bosmans: "We kiezen voor de allernieuwste scanning protonentechniek van Mevion. Door de verticale en compacte opzet kunnen we inpandig protonentherapie aanbieden." ZON-PTC is het tweede centrum ter wereld waar Mevion een protonenversneller installeert met de scanning techniek. De eerste wordt op dit moment klinisch in gebruik genomen bij MedStar Georgetown, Washington. Mevion heeft de FDA-goedkeuring inmiddels aangevraagd. Geert: "We willen graag van onze collega’s in Washington horen wat hun ervaringen zijn. Ze hebben het nu razend druk, maar in 2018 gaan we opnieuw met een team op bezoek."

 

Beeldvorming: duale energie cone beam CT van medPhoton
ZON-PTC krijgt er een juweeltje bij. Deze unieke CT-scanner – "Echt wel de allerbeste cone beam CT-technologie die op de markt beschikbaar is. Op het gebied van beeldvorming is er niks beter dan dit…" - kan specifiek gebruikt worden voor dosisherberekeningen voor protonentherapie. De technologie wordt op dit moment alleen maar gebruikt bij een protonenkliniek in Oostenrijk. Al in november 2017 wordt het apparaat geïnstalleerd in een bestaande bunker van MAASTRO clinic, dankzij de Eurostarsgrant van €800.000 voor collega Frank Verhaegen (hoofd fysica research bij MAASTRO clinic). "Het team van Frank kan al onderzoek doen en we leren natuurlijk ook alle mogelijkheden goed kennen."

 

Treatment planningsysteem van Raysearch
"We hebben vijf systemen in een tijdelijke omgeving geïnstalleerd, zodat we er volop mee kunnen oefenen. Samen met de leverancier en met Georgetown zijn we de nieuwe technieken - Hyperscan - aan het valideren en uittesten. Dit is echt pionieren: we moeten het zelf uitzoeken, finetunen en afstellen. Daar zijn we bij MAASTRO clinic erg goed in. En stiekem vinden we dat ook wel heel erg leuk. Alle Nederlandse protonencentra (en een centrum in Leuven) hebben hetzelfde planningssysteem. Dat is wel zo gemakkelijk voor het uitwisselen van data voor onderzoek."

 

Dosimetrie apparatuur
Daarover vertellen we graag meer in de volgende nieuwsbrief.

 

Pluspunt: razendsnel wisselen van energie
"Minstens zo belangrijk om te melden, is dat deze versneller veel sneller van energieniveau wisselt tijdens de bestraling dan de andere apparaten. Om een idee te geven: bij de meeste apparatuur kost het wisselen van energie 1 tot 2 seconden. Bij ons is dat straks 50 milliseconden! Vooral bij de bestraling van op de adem meebewegende tumoren, bijvoorbeeld in de long en borst, is dit een groot voordeel." In een volgende nieuwsbrief vertellen we u hier graag mee over.

 

Oproep Geert:
"Op dit moment oefenen we met het maken van protonenplanningen met geanonimiseerde gegevens van bestaande patiënten met o.a. hoofd-/halskanker van MAASTRO clinic. We staan ook open voor verzoeken van radiotherapeut-oncologen uit de ons omringende ziekenhuizen. Als u een patiënt behandelt met bijvoorbeeld hoofd-/halskanker, waarvan u denkt dat bestraling met fotonen wellicht niet de optimale behandeling is, dan willen we graag kijken of protonentherapie wellicht een betere oplossing geweest zou zijn."
Interesse? Laat het even weten via info@zonptc.nl.

Beslismodellen: ja of nee?


Bij het bepalen welke patiënten in aanmerking komen voor
protonentherapie, worden voorspellende modellen ingezet. Radiotherapeut-oncologen Liesbeth Boersma (foto links) en Stephanie Peeters (foto rechts) zijn nauw betrokken bij de selectie, ontwikkeling en validatie hiervan.

 

Waarvoor zijn die modellen nodig?
Liesbeth: "Voor standaardindicaties is al bepaald dat deze in aanmerking komen voor protonentherapie. Voor de zogeheten model-based indicaties geldt dit niet. Hieronder vallen tumoren in de long, borst, hoofd- en hals, centrale zenuwstelsel en prostaat. Voor die patiënten zul je individueel moeten beoordelen of protonentherapie beter is dan fotonentherapie. Die beslismodellen zijn we nu aan het vaststellen."

 

Wat doen deze modellen dan precies?
"Protonenbehandeling moet, om in aanmerking te komen, significant minder kans op complicaties geven dan fotonentherapie. Gebruik makend van statistische gegevens berekenen de modellen de kans op complicaties voor beide methoden. Afhankelijk van de ernst van de complicatie, zijn normen vastgesteld. De kwaliteit en nauwkeurigheid van onze modellen is dus cruciaal voor verdere behandeling," legt Stephanie uit. "In de literatuur zoeken we naar goede, bestaande modellen die we vervolgens valideren. Sommige moeten we zelf ontwikkelen. We verwachten dat dit jaar nog de indicatieprotocollen voor hoofd- en halstumoren en tumoren in het centrale zenuwstelsel worden goedgekeurd."

 

Wie zijn bij dit proces betrokken?
"Stephanie en Dirk De Ruysscher coördineren dit project binnen ZON-PTC. Daarnaast zijn vier radiotherapeut-oncologen betrokken. Het maken van de indicatieprotocollen gebeurt via de landelijke werkgroep protonen, in samenspraak met werkgroepen uit de landelijke tumor-specifieke platforms.

 

Ook zijn we regionale tumorwerkgroepen in Zuidoost-Nederland aan het opstarten waar verwijzende radiotherapeut-oncologen uit andere radiotherapiecentra voor uitgenodigd worden. Met name hun betrokkenheid en input is voor ons enorm belangrijk. We willen samen de schouders zetten onder deze nieuwe behandelvorm in Nederland." Stephanie: "Een goede samenwerking vinden we belangrijk. Door onze expertises te bundelen, kunnen we samen de juiste afweging maken zodat de patiënt optimale zorg krijgt. ZON-PTC is een schakel in het behandeltraject, de regie blijft bij het verwijzende instituut."

Afbeelding: IMRT fotonenplan (l) van de long met hoge dosis (rood) in de tumor en lage dosis (blauw) in de gezonde long. Protonenplan (r) van dezelfde long, waarbij het lage dosisgebied veel kleiner is en minder bijwerkingen zal veroorzaken.

Verwijzen is maatwerk

 

De verwijzende arts is een belangrijke schakel in protonenbehandeling van patiënten. Om de verwijzers straks optimaal te ondersteunen, wordt nu al volop gewerkt aan de inrichting van het verwijzingsproces. Huub Backes, projectleider Logistiek en Opleiding, vertelt hoe ZON-PTC dit aanpakt.

 

"Op dit moment onderzoeken we de wensen van de verwijzende instellingen. Dit doen we door persoonlijk met hen in gesprek te gaan. Niet alle verwijzers hebben dezelfde wensen en willen op dezelfde manier deelnemen in het proces. Door dit in kaart te brengen, kunnen we straks inspelen op individuele wensen van centra, met de kanttekening dat hier natuurlijk beperkingen aan zijn." 

 

Maatwerk
Deze individuele wensen lopen nu al uiteen merkt Huub. Sommige centra geven aan zelf expertise op te willen doen om een planvergelijk te kunnen beoordelen. ZON-PTC kan deze centra bijvoorbeeld laten participeren in cursussen. Andere willen juist de expertise bij ZON-PTC laten. Ook dat mag. "ZON-PTC streeft naar een optimale service en samenwerking met de verwijzende instellingen. De bereidwilligheid om processen op onderdelen per verwijzer aan te passen, maakt daar onlosmakelijk deel van uit."  

 

Testen
Om helemaal klaar te zijn voor de eerste patiënt eind 2018, wil ZON-PTC medio 2018 de logistieke processen al gaan testen. "We willen niets aan het toeval overlaten; in het belang van zowel patiënt als verwijzer moet het verwijsproces staan als een huis. Zodra een arts een planvergelijk aanvraagt, zal ZON-PTC binnen de kortst mogelijke termijn hierop antwoorden. En met kort, bedoelen we ook echt kort. Het is nog wat vroeg om hier getallen te noemen, maar we zijn ambitieus," zegt Huub.  

 

Transparantie
Een verwijzend arts moet met minimale inspanning het beslisproces kunnen doorlopen. Als een arts vermoedt dat protonentherapie relevant is voor een patiënt, wordt hij optimaal gefaciliteerd in het verdere proces. "Belangrijk hierbij is dat de arts de interactie met zijn patiënt niet kwijtraakt. ZON-PTC ondersteunt hem hierin door volledig transparant te zijn. Als een arts een planvergelijk wil inzien, dan zal dat geen probleem zijn," benadrukt Huub. Huub maakt zijn ronde door Nederland samen met een radiotherapeut-oncoloog en een ervaren laborant. Inmiddels zijn Nijmegen en Eindhoven al bezocht. De andere centra volgen nog dit jaar.

Afbeelding: belangrijkste milestones ZON-PTC

Korte nieuwtjes

  • 15 augustus is Gloria Vilches Freixas (zie foto) gestart als fysicus met als specialisatie protonentherapie.
    Lees meer

 

  • Het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en MAASTRO clinic hebben ruim 1,5 miljoen euro subsidie ontvangen van KWF Kankerbestrijding. Hiermee wordt een onderzoekinfrastructuur opgezet voor protonentherapie (ProTRAIT). Lees meer

 

  • Mevion Medical Systems heeft een nieuwe scanningtechniek ingediend bij de FDA. Lees meer

 

  • Op 4 oktober is in Amersfoort het Landelijk Indicatieprotocol (LIP) voor hoofd-/halskankerpatiënten gepresenteerd onder grote belangstelling van radiotherapeut-oncologen, klinisch fysici en vertegenwoordiging van patiëntenverenigingen en ziektekostenverzekeraars. De commentaren uit de pittige maar zinvolle discussies zullen in de komende vergadering van het Landelijk Platform Radiotherapie Hoofd-Halstumoren aan bod komen.

Feiten en cijfers

 

Gebouw

  • Inpandig met een directe verbinding vanuit het Maastricht UMC+
  • Bunkermuren bijna 4m dik
  • Drie niveaus (4m onder maaiveld tot 8m boven maaiveld)
  • ± 2000m3 beton
  • 132.600kg wapening
  • Gewicht cyclotron 15.000kg
  • Gewicht totale protonentechnologie 100.000kg

 

Kosten

  • Medische technologie €20 à 25 miljoen
  • Totale investering ca. €40,5 miljoen

 

Capaciteit

  • In Nederland 3 protonentherapiecentra
  • Wereldwijd tot nu toe ca. 50 protonentherapiecentra
  • Behandelcapaciteit in Maastricht ca. 400 patiënten / jaar in één behandelruimte
  • Vijf dagen per week, tot 16 uur per dag in bedrijf van 7.00 tot 23.00 uur
  • ± 30 nieuwe medewerkers, plus nog de nodige wetenschappers
  • Geen 'protonenspecialisten' maar 'cross skilled professionals' (artsen, klinisch fysici en laboranten)

Adres: Postbus 3035, 6202 NA Maastricht
Telefoon: 0031 88 44 55 666
E-mail: info@zonptc.nl
Website: www.zonptc.nl

 

 

Copyright © 2017 ZON-PTC, All rights reserved.

Wilt u liever geen berichten van Zuid-Oost Nederland Protonen Therapie Centrum ontvangen, klik dan hier om u af te melden.