Klik hier voor de webversie

Nummer 3 - juli 2018

We zijn er bijna, maar nog niet helemaal...

Beste lezer,

 

Vermoedelijk heeft u reeds talloze berichten van allerlei bedrijven en instellingen ontvangen over veranderde privacyvoorwaarden. Dit alles in het kader van een nieuwe Europese privacywet (GDPR/AVG) die in werking is getreden. Aangezien wij een nieuwsbrievenbestand hebben, moeten wij u daar ook op attenderen. Er verandert voor ons niets fundamenteels aan de manier waarop we met uw gegevens omgaan (we verkopen ze niet door aan Facebook, publiceren ze niet en spelen ze uiteraard ook niet door aan derden). Voor de volledigheid wijzen wij u erop dat u uzelf te allen tijde kunt afmelden voor de nieuwsbrief middels een link onderaan iedere mailing.

 

In januari 2017 begonnen we met de sloop van een bestaande bunker om plaats te maken voor een nieuwe, grotere bunker. In een jaar tijd gingen we van slopen via bouwen naar opleveren. Inderdaad: een huzarenstukje. In december 2018 hopen we de eerste patiënt te bestralen bij ZON-PTC. Maar bij het bouwen van een protonenkliniek komt veel meer kijken dan alleen een gebouw. ‘Half MAASTRO’ zit wel in een van de vele projectgroepen.  


Wilt u meer weten over een van de onderwerpen uit deze nieuwsbrief? Kent u iemand die deze nieuwsbrief ook wil ontvangen? Heeft u nieuws of tips? Mail dan naar communicatie@maastro.nl.

 

Wij wensen u veel leesplezier!

 

Maria Jacobs (bestuurder MAASTRO clinic en ZON-PTC)

Ruud Verreussel (projectdirecteur ZON-PTC)

Het dak is dicht!

 

Op 12 april bereikten we een belangrijke mijlpaal: het dak van de bunker voor protonenbestraling werd dichtgemaakt. In de bunker met metersdikke muren is eerder dit jaar via een uitsparing in het dak de protonenapparatuur naar binnen getakeld. Nadat alle grote onderdelen in de bunker aanwezig waren kon het dak dichtgemaakt worden. Dat gebeurde met betonnen elementen, in gewicht variërend van 4100 tot 5400 kg, die een voor een als legoblokjes trapsgewijs in het gat werden geplaatst. Deze trapsgewijze plaatsing was cruciaal om de stralingsveiligheid te garanderen. Een precisieklus waarbij een grote hijskraan werd ingezet.

Dirk De Ruysscher over klinisch onderzoek protonentherapie

 

De insteek van klinisch onderzoek naar protonentherapie is om het onderzoek te stroomlijnen op de sterke punten die MAASTRO toch al heeft. Neem immuuntherapie. Dirk De Ruysscher, radiotherapeut-oncoloog, hoofd onderzoeksdivisie Klinische Trials en hoogleraar: “Zijn de effecten van immuuntherapie in combinatie met bestraling met protonen vergelijkbaar met die van bestraling met fotonen? Daar is heel veel controverse over, maar het punt is dat niemand het echt weet. Daar moeten we dus achter zien te komen.”

 

Een ander speerpunt in onderzoek voor protonentherapie gebeurt in nauwe samenwerking met MAASTRO LAB: “Het team van Marc Vooijs ontwikkelt in het lab ex vivo een soort mini-orgaan van menselijke origine, een organoïde genaamd. We gaan de effecten van protonentherapie testen op organoïdes van zowel de kanker als de gezonde longen.” Dirk legt ook uit dat ze verbeterde modellen hebben gemaakt voor de prognose van patiënten met longkanker: “Niet alleen een model voor verslechtering van de kortademigheid, maar ook voor verbetering daarvan. 20% Van de patiënten blijkt na de bestraling immers minder kortademig, omdat de tumor of het emfyseem kleiner wordt. Kunnen we een verbetering of verslechtering wellicht voorspellen? Voor het eerst hebben we ook modellen gemaakt die wél rekening houden met de uitgangssituatie van de patiënt met longkanker. Raar maar waar: iemand die na bestraling dyspneugraad 2 scoort - kortademig na lichte inspanning - wordt genoteerd als: dyspneugraad 2 na bestraling. Ongeacht of die persoon vooraf misschien ook al kortademig was na lichte inspanning. In sommige gevallen is er door de bestraling dus weliswaar niks veranderd aan de situatie, maar in de cijfers staat zo iemand dan wel genoteerd als: dyspneugraad 2 als gevolg van de bestraling. Het is belangrijk dat we slim en complementair samenwerken met de andere protonentherapiecentra in Nederland. Bij ZON-PTC nemen wij bijvoorbeeld het voortouw op het gebied van longkanker.”

Gebouw klaar? Inrichten maar?

 

Dat klinkt mooi, maar het klopt bepaald niet. Uiteraard valt er zonder gebouw weinig in te richten, maar in de praktijk lopen beide disciplines door en langs elkaar heen. Zo dateren de eerste verkenningen voor het interieur al uit 2016. Niet helemaal toevallig rond dezelfde tijd dat de bouwplannen steeds concreter begonnen te worden. Een gemiddelde werkdag is iets dat Jacqueline van der Leek (Facility Manager) niet kent. Maar als we toch een poging wagen, dan is het een aaneenschakeling van strakke planningen, duidelijke afspraken, voortdurend afstemmen en samenwerken - zo wordt bijvoorbeeld ook de Cliëntenraad nauw betrokken -, doorlopend communiceren, flexibel en ‘out of the box’ denken en dan nog loop je tegen bottlenecks aan, waarvoor je stantepede creatieve oplossingen moet bedenken. Pittig, maar Jacqueline, die projectleider is van het deelproject afbouw en interieur, kent het klappen van de zweep én ze weet hoe het moet gaan worden. Op de eerste plaats natuurlijk super praktisch om in te werken. Vandaar ook de continu afstemming met de werkvloer: hoeveel hulpmiddelen zijn er nodig, hoe groot zijn die, waar en hoe berg je de hulpmiddelen op: in kasten, op planken, aan een haakje?

 

Minstens zo belangrijk: het interieur moet er mede voor zorgen dat de patiënt zich straks - zo veel als mogelijk gezien de omstandigheden - op z’n gemak voelt. Hoe bereik je dat? De korte samenvatting, in steekwoorden, luidt als volgt: rust, transparante lichte basis, luxe (“Denk aan donker wengé hout”), geborgenheid, huiselijk, tastbare materialen (“Wandschilderijen van levend groen en een vilten plafond: ideaal voor de akoestiek, en ook nog eens helemaal cradle-to-cradle”) en een eenduidige sfeer in zowel wachtkamer, kleedruimte, gang en behandelruimte door dezelfde kleuren en materialen te gebruiken.

 

De eerste schetsen van het interieur ziet Jacqueline als een van de hoogtepunten van het afgelopen jaar. “Dat was het moment dat je heel duidelijk zag hoe alle voorbereiding en alle ideeën samenkwamen. Alles viel op z’n plek, het klopte gewoon! Nu zitten we in de fase dat alle ideeën ook daadwerkelijk gerealiseerd worden. Dat is vooral een kwestie van goed afstemmen en communiceren.” 

"We zijn hier wel wat gewend"

 

Evelien Backx is radiotherapeutisch laborant: “Bij ZON-PTC beginnen we met een kleine groep van ongeveer twaalf laboranten, die deels ook nog blijven werken met fotonen. Omdat de groep zo klein is, werken we nog niet met teams voor specifieke aandachtsgebieden. Net zoals bij bestraling met fotonen, zijn we ook bij de protonenbestraling allround inzetbaar: anders dan bij de meeste bestralingsinstituten, werken we bij MAASTRO zowel in de voorbereiding als op het toestel. Zodra het nodig is, schalen we de bezetting op. Op termijn gaan we ook bij ZON-PTC werken met doelgebieden, net zoals we dat bij MAASTRO ook al doen. Mijn rol in de voorbereidingen van ZON-PTC is heel divers en afwisselend. Precies zoals ik me dat had voorgesteld. Niet alleen coördineer ik de inzet van de laboranten bij ZON-PTC, maar ik ben bij heel veel andere trajecten betrokken, want alles grijpt in elkaar. Zo ga ik bijvoorbeeld, als vertegenwoordiger van de laboranten, samen met Huub Backes en met radiotherapeut-oncoloog Daniëlle Eekers, op bezoek bij externe verwijzers. Ik coördineer de aanschaf van nieuwe hulpmiddelen, ik ben actief betrokken bij het logistieke proces en ik praat mee over de bouw en de inrichting vanuit de insteek als laborant.

 

Het is niet zo zeer dat het werken met protonen totaal anders werken is - we zijn hier wel wat gewend - maar je moet je wel heel goed realiseren dat het een andere straling is met andere eigenschappen. Daarom moet je nóg alerter zijn. In vrij korte tijd hebben we enorm veel werk verzet. Er zijn heel veel contacten gelegd, er wordt goed samengewerkt zowel intern als met externe partijen. Natuurlijk is het spannend allemaal. We gaan van de ene naar de andere deadline en er staat veel op het spel. Niet alles verloopt even soepel, maar het gaat ons lukken. Zoals gezegd: we zijn hier wel wat gewend.”

Ruud Verreussel, projectdirecteur ZON-PTC

 

“Het loopt goed, maar we zijn er nog niet. Aan de ICT-kant bijvoorbeeld hebben we uitdagende projecten met strakke en kritische tijdspaden. We zitten er bovenop en houden de controle door een heel strakke projectmatige aanpak. Daar ben ik heel tevreden over. Het meest spannende gedeelte gaat nog komen: als Mevion de installatie van die heel nieuwe versie protonenversneller afrondt en wij overgaan tot de commissioning. Onze klinisch fysici zijn eind mei/begin juni op werkbezoek geweest bij MedStar Georgetown University Hospital. Daar is eenzelfde versneller geplaatst en die werkt inmiddels. Wat waren de kinderziektes? Hoe hebben jullie dat opgelost? Waar moeten we extra aandacht aan schenken? Onder andere met dit werkbezoek willen we de commissioning zodanig goed voorbereiden, dat dat soepel gaat verlopen. Het was een succesvol bezoek, we hebben veel geleerd en - minstens zo belangrijk - we hebben de bevestiging gekregen dat we zelf al heel goed op weg zijn.”

 

Naast het coördineren van alle lopende projecten en het formaliseren van de superstrakke planning, hoort ook het coachen van de projectleiders tot het takenpakket van Ruud: “Het is essentieel dat ze continu met elkaar communiceren en in verbinding blijven. Een van de grote uitdagingen is om gezamenlijk kennis te ontwikkelen om tot goede en verantwoorde behandelplannen te komen. De protonenervaring van de extern aangetrokken fysici en artsen is in deze fase zeer opportuun en dat begint goed te renderen. We zijn tevens begonnen met sprintweken: multidisciplinaire teams van klinisch fysici, artsen en laboranten buigen zich twee weken lang gezamenlijk over één concreet afgebakend aspect en ronden dat stuk in die twee weken samen af. De duidelijke focus in combinatie met het samen werken aan een oplossing blijkt een schot in de roos.”

Afbeelding: belangrijkste milestones ZON-PTC

Korte nieuwtjes

  • Radiotherapeut-oncoloog Frank Hoebers (zie foto) wordt bij ZON-PTC de specialist voor het aandachtsgebied Hoofd & Hals.

  • Een tijdje geleden werd radiotherapeut-oncoloog dr. Stéphanie Peeters van MAASTRO clinic en ZON-PTC in het programma ‘Het Beleg’ op RTV Maastricht geïnterviewd over protonentherapie. Zij beantwoordde vragen als: wat zijn protonen?, wat is het verschil tussen protonen en fotonen?, voor welke groep komt protonentherapie beschikbaar?, hoe worden patiënten geselecteerd? en hoe werken voorspellingsmodellen? Lees meer
      
  • Op 29 mei heeft een door ZON-PTC georganiseerde protonenbijeenkomst plaatsgevonden in Eindhoven met verwijzers uit Zuidoost-Nederland. Hier is gesproken over gezamenlijke voorlichting in de regio over protonentherapie en de voortgang in het opstellen van landelijke indicatieprotocollen.
     
  • Bruno Bruins, minister voor Medische Zorg en Sport, heeft vrijdagochtend 8 juni 2018 het UMCG Protonentherapiecentrum officieel geopend. Ook een delegatie vanuit ZON-PTC was bij de opening aanwezig.
     
  • Het inkooptraject voor dosimetrieapparatuur en voor fixatiemaskers is afgerond.

Feiten en cijfers

 

Gebouw

  • Inpandig met een directe verbinding vanuit het Maastricht UMC+
  • Bunkermuren bijna 4m dik
  • Drie niveaus (4m onder maaiveld tot 8m boven maaiveld)
  • ± 2000m3 beton
  • 132.600kg wapening
  • Gewicht cyclotron 15.000kg
  • Gewicht totale protonentechnologie 100.000kg

 

Kosten

  • Medische technologie €20 à 25 miljoen
  • Totale investering ca. €40,5 miljoen

 

Capaciteit

  • In Nederland 3 protonentherapiecentra
  • Wereldwijd tot nu toe ca. 50 protonentherapiecentra
  • Behandelcapaciteit in Maastricht ca. 400 patiënten / jaar in één behandelruimte
  • Vijf dagen per week, tot 16 uur per dag in bedrijf van 7.00 tot 23.00 uur
  • ± 30 nieuwe medewerkers, plus nog de nodige wetenschappers
  • Geen 'protonenspecialisten' maar 'cross skilled professionals' (artsen, klinisch fysici en laboranten)

Adres: Postbus 3035, 6202 NA Maastricht
Telefoon: 0031 88 44 55 666
E-mail: info@zonptc.nl
Website: www.zonptc.nl

 

 

Copyright © 2018 ZON-PTC, All rights reserved.

Wilt u liever geen berichten van Zuid-Oost Nederland Protonen Therapie Centrum ontvangen, klik dan hier om u af te melden.